fbpx

Rationeel je gevoelens volgen, kan dat?

Luisteren naar je intuïtie, voor de een is het een uitkomst, de ander wil er niks van weten. Sommige mensen (vooral je moeder) lijken wel hoogsensitief; met 20 extra zintuigen kunnen ze situaties vaak ‘gewoon aanvoelen’. Is dit puur geluk, of kan je écht op je intuïtie vertrouwen? En zo ja, hoe kan je je intuïtie slim inzetten in een wereld die draait om assertief handelen en rationeel denken?

Hoe werkt intuïtie?
Intuïtie speelt een grote rol in ons dagelijks leven en stelt ons in staat om in complexe situaties snelle beslissingen te maken. Psycholoog Daniel Kahneman (Nobelprijswinnaar en auteur van‘Thinking Fast and Slow’) verklaart dat we dit kunnen omdat het snel denkende deel van ons brein een complexe vraag opdeelt in verschillende, makkelijkere vragen en daar een antwoord voor zoekt. Dit proces werkt onbewust en wordt ook wel ’the mental shotgun’ genoemd. Deze makkelijkere vragen worden vaak beantwoord via herkenning of associatie met eerdere momenten uit je leven. Je intuïtie is eigenlijk niets meer dan een vorm van herkenning.

Vertrouwen op je intuïtie, kan dat?
Wanneer je intuïtie enkel relateert aan hooggevoeligheid en meditatie dan doe je het echt te kort. Met je intuïtie leren omgaan is namelijk een belangrijk deel van je persoonlijke en professionele ontwikkeling. Intuïtie zorgt voor snelle en meestal juiste keuzes, maar er zijn ook momenten waarop je intuïtie je in de steek laat. Hetzelfde snel denkende gedeelte van het brein dat je intuïtie vormt is ook beïnvloedbaar voor vele ‘toevallige’ factoren in ons dagelijks leven. Door zogenaamde ‘foutjes’ in onze hersenen worden deze toevalligheden regelmatig (onterecht) meegewogen bij de keuzes die we maken op basis van intuïtie. En voor degene die nu denkt: “dat geldt niet voor mij”, probeer deze test maar eens: welk woord hoort hieronder te staan?

I n _ _ _ t i e

Waarschijnlijk dacht je direct aan het woord ‘intuïtie’, in plaats van aan de woorden ‘intentie’, ‘infectie’ of ‘injectie’. Niet gek, want dit woord is in dit artikel al regelmatig voorgekomen. Dit is je onderbewuste aan het werk, in een artikel over vaccinaties had je waarschijnlijk eerder aan een van de laatste twee opties gedacht. In dit voorbeeld is het vrij duidelijk waardoor je woordkeuze wordt beïnvloed, maar in het dagelijks leven heb je lang niet altijd door waar die ene ‘ingeving’ nou vandaan komt. Geen zorgen, het gebeurt ons allemaal, maar hoe weten we wanneer we onze intuïtie wel of niet kunnen vertrouwen? Daniel Kahneman beschreef daarvoor twee belangrijke voorwaarden:

Betrouwbare intuïtie komt voort uit ervaring als:
1. De ervaring is opgedaan in een omgeving die regelmatig genoeg is om voorspelbaar te zijn;
2. Situaties waarin je op korte-termijn feedback krijgt van je acties, en die vaak genoeg voor komen om van je fouten te kunnen leren.

Wanneer is dat onderbuikgevoel betrouwbaar?
– Experts: een expert voelt situaties vaak natuurlijk aan doordat zijn intuïtie is getraind door veel ervaring. Dit geldt echter alléén voor specialisaties die vallen onder bovengenoemde voorwaarden. Let op, het gaat hier om de intuïtie van de expert zelf, niet om het gevoel dat je bij de expert krijgt.

– Eerste indrukken: op sociaal gebied kun je over het algemeen je intuïtie vertrouwen, je hebt tenslotte al je hele leven ervaring in de omgang met mensen. Zo weet je bij een eerste ontmoeting (meestal) al binnen een paar seconden in grote lijnen hoe een persoon in elkaar steekt. Iemand die vaak sollicitatiegesprekken voert kan op dezelfde manier intuïtief aanvoelen of iemand wel of niet geschikt is voor de functie.

– Complexe keuzes: je intuïtie neemt veel factoren mee en creëert zo een goed beeld van wat jij wilt. Vooral relatief onbelangrijke keuzes kun je makkelijk op intuïtie maken. Bij belangrijke beslissingen blijft het uiteraard belangrijk om jezelf goed in te lezen en je besluit goed af te wegen met de voor- en nadelen. Met deze informatie is intuïte direct in staat om een voorkeur te kiezen die meestal betrouwbaarder is dan een oneindig afgewogen ‘rationele’ keuze tegen je gevoel in. Laat je intuïtie bij complexe keuzes dus goed mee wegen in je besluit. Let daarbij op dat je intuïtie alleen iets zegt over wat jij wil. Jouw intuïtie heeft geen ervaring met wat jouw klant wil, dit zal je dus moeten blijven testen.

Let in bovenstaande gevallen wel op dat je keuzes op basis van de juiste informatie worden gemaakt en vermijd de gevaren van onbetrouwbare intuïtie!

Wanneer kan je gevoel tot verkeerde keuzes leiden?
– (Lange-termijn) Voorspellingen: we zijn gevoelig voor toekomstvoorspellingen, we willen namelijk allemaal de juiste keuzes maken. De toekomst is afhankelijk van heel veel factoren en is daarmee geen regelmatige omgeving, niet te voorspellen dus! Tenzij het gaat om een korte-termijn voorspelling van een échte expert kan je iedere intuïtieve (vooral lange-termijn) voorspelling het beste met een flinke korrel zout nemen.

– (Té) Zelfverzekerde mensen: we accepteren makkelijk te begrijpen informatie eerder als waarheid. Wanneer iemand erg makkelijk en zelfverzekerd spreekt dan is jouw intuïtie eerder geneigd om deze persoon vaak ten onrechte te geloven.

– Aantrekkelijke mensen: een aantrekkelijk of beroemd persoon wordt eerder gezien als intelligenter, betrouwbaarder, succesvoller, etc., dit wordt ook wel het halo-effect genoemd.

– Wishful thinking: wanneer je heel graag wilt dat iets gebeurt besteed je veel meer aandacht aan de informatie die dat bevestigt. Jouw intuïtie zal deze recente informatie zwaarder wegen en je eigen gevoel versterken.

Intuïtie is niets meer of minder dan herkenning, en werkt alleen wanneer het regelmatig dezelfde soort situaties tegenkomt. Nu je weet hoe je intuïtie werkt kun je hem ook trainen. Gebruik bovenstaande uitleg en voorbeelden en probeer deze situaties in het dagelijks leven, bijvoorbeeld op werk, te herkennen. Je zal merken dat je steeds vaker rationeel kunt vertrouwen op je intuïtie. Nogmaals, iedereen is gevoelig voor de gevaren van je intuïtie, let dus op wanneer jij degene bent die de keuzes maakt. Uiteraard kun je bovenstaande voorbeelden ook in jouw voordeel gebruiken wanneer iemand anders de keuzes maakt, en jij die keuzes wilt beïnvloeden.

Sander Dobbenga is een jonge wereldverbeteraar met een kritische blik op de status quo. Altijd op zoek naar innovatie, verduurzaming en verbetering. Aan vastgeroeste (denk)patronen in organisaties heeft hij een broertje dood. Liever zet hij zijn inlevingsvermogen, creativiteit en communicatieskills in om mensen te helpen out of the box te denken en zo tot nieuwe inzichten te komen. Inzichten die mens, organisatie én de wereld een stapje verder helpen.